Nooor talks with David Stancel

Nooor talks with David Stancel

We continue the series of our special Nooor talks with the most outstanding players in the industry. Today our guest is David Stancel, who is the co-founder of Blockchain Slovakia – an NGO focused on education, research, and policy advocacy in the area of cryptocurrencies and blockchain technology. David also lectures courses on cryptocurrencies at the Slovak University of Technology and the University of Economics in Bratislava. More about himself, his very promising initiatives in crypto and blockchain can be found in our interview. 

1. Tell us about David Stancel before crypto. What was the trigger to enter the blockchain space? 

Well, before crypto I was a student of Economics & International Affairs at Masaryk University. I heard of Bitcoin in 2012 and even though I liked the idea of free, decentralized, and independent money I did not pay that much attention to it at the time. In 2013 I got really excited about Bitcoin and the possibilities it brought so I started to organize first Bitcoin events at my university, and eventually decided to choose it as a topic for my thesis. In my thesis, I wrote about Bitcoin protocol extensions such as Colored Coins and Mastercoin, and even Ethereum which was getting ready for the launch of the mainnet. It was an exciting time and from that point onwards I have been falling into the rabbit hole and exploring the world of cryptocurrencies at full blast!

2. The blockchain space is growing, we see the rise of new use cases every day. What is the most exciting thing about the technology you can consider and what are the biggest challenges we still face today? 

I think that definitely one of the most exciting things, often underrated, is Bitcoin alone. Whether it’s from the technological, economical or even social view — its impact on our society is tremendous and will increase even more in the future. 

Other use cases are definitely within the so-called DeFi space. New cryptographic primitives coupled with open blockchains allow us to create a new financial system that is not based on trust, but on math and open source movement. 

While I  believe there are some other use cases on the blockchain that might increase transparency and efficiency of certain processes, I think that open finance is definitely something that may transform our society the most. 

As for the challenges, we have been facing similar obstacles for the past years — mainly scalability, UX/UI, and lack of awareness and technical understanding on the government level as well as on the user level. Progress has been made but there is still a long way to go. 

3. What is your key to success in the crypto industry and what are the most interesting projects you have worked on? 

I have been mainly just trying to dig deep into the cryptocurrency world, decompose it and connect the dots. It has been my greatest passion and it’s definitely helpful when I can use it to help other people and companies understand how they can utilize these technologies for their benefit.

I have worked on many different projects from the tokenization platform, through blockchain-based app fighting counterfeiting to DeFi apps, and they all were interesting in one way or another. But for me personally, the most interesting part is to educate people because I learn from it a lot. For instance, every single time I give lectures on cryptocurrencies at university, it amazes me that through interaction with students I always find new perspectives and angles to look at crypto and blockchain. In the book I am working on, I have been interviewing some of the smartest minds in the space and that’s been incredibly enriching for me, and I hope the readers will feel that way after reading it too. 

4. Which blockchain, crypto project you can consider the most promising today? 

 For me, it’s definitely Bitcoin and Etheruem. Bitcoin and Lightning Network are getting lots of useful protocol updates that will make it much more useful in the upcoming months. Of course, as Etherreum is going to transition to PoS it is going to face great challenges, yet it looks very promising. 

I really like also some corporate efforts in this area, more precisely the Nightfall protocol by EY that aims to make Ethereum useful for deployments in the public sector, and uses some great cryptographic techniques. 

I also curiously follow the so-called Ethereum Killers many of which launch this year. A number of them look promising f.e. Ava, Near, Solana, etc. but that may not be enough. 

5. We are all facing the challenges that the pandemic has exposed. How is the crypto market affected by the virus in general? What are the specifics in the Slovakian market? 

Covid-19 caused lots of volatility not only on the stock markets but in crypto as well. This was a great opportunity for battle-test antifragility of the infrastructure especially when it comes to the DeFi space. We saw that while the price volatility in crypto is not a big deal and users are already accustomed to that, in DeFi it can cause a chain of events that have tremendous impacts. We saw people losing millions of dollars in MakerDAO collaterals because of the combination of price volatility, congested Ethereum network, and lagging oracles that fed the smart contracts. It will be curious to watch the aftermath of this event playing out on the court in a class action against MakerDAO. 

At the same time, many investors found that their belief that Bitcoin may be a hedge against any kind of economic crisis was flawed, and Bitcoin is too vulnerable mainly because there is a lot of speculative capital in the space. Yet, it is likely that in the aftermath of all the monetary and fiscal stimuli that have been ongoing in many countries, Bitcoin may prove to be a rather safer option for storing capital.

6. How do you think Bitcoin Halving is affecting the crypto market? Do you have any predictions about the price changes for the upcoming months? 

We have been witnessing an interesting trend since halving as institutional investors have been buying up heavily all the “new” bitcoins since halving. This is a positive trend for the Bitcoin price predictions. I believe we will see some serious upward movements in the upcoming months, but I don’t dare to predict the price levels. 

7. As we know now you are working on your book (Coinstory: The Evolution of Bitcoin & Cryptocurrencies), we would like to have some more insights before it becomes a bestseller. 

That’s right, I have been working on it for the past years. My goal with the book is to map all the ideological and technological concepts that preceded the inception of Bitcoin, and that have followed after its creation. So the book will serve as a timeline of all the important things that so far happened and shaped the cryptocurrency world until today (June 2020).

Along the way, I have attended lots of conferences in the past years where I collected data, inspiration, and materials. I have been talking to many of the brightest minds in the space such as Andreas Antonopoulos, Scott Stornetta, Peter Todd, Sergio Lerner, etc. to understand different perspectives that have shaped the crypto world. 

I have been releasing interviews with them continuously in the past months as a sort of complementary material for the book at coinstory.tech. Apart from that, some other complementary materials will include an extensive list of resources on cryptocurrencies that I maintain on Github as well as my course on cryptocurrencies I teach for computer science students at Slovak University of Technology.

I hope that these sources as well the book itself will in the future become more of a collaborative joint effort from the community.

So overall, I believe people interested in the cryptocurrencies will find there a lot of useful data and information that will help them understand the whole space.

8. What has been a source of inspiration for you to fulfill your initiatives? 

I love cryptocurrencies because they are a blend of different fields such as economics, distributed systems, cryptography, and social sciences in the form of open-source code. The whole space is fascinating on so many levels, and it will have a tremendous impact on the way our world works. So it is very easy to keep falling down the rabbit hole and get constantly inspired. Also, it naturally attracts lots of really smart and interesting people, many of which have been really inspiring to me. 

9. What will be the main message you would like to share with the blockchain and crypto community. 

I wish there would be fewer clashes and less in-fighting within the crypto community. The omnipresent conflicts and divisions over minor details, in the community that is connected with the common overarching cause, have been one of the reasons why I started to write my book. I have hoped that it can help understand not only many of the cryptocurrency innovations but also the people and ideas behind them. 

So my message would be to try to strive for more tolerance, heartfulness, and understanding. 

Stay tuned for our next interview

Subscribe to our newsletter to get monthly updates on our initiatives and opportunities.  

Artur Kuczmowski answering questions for Nooor Talks

Nooor Talks with Artur Kuczmowski

As we continue our Nooor Talks series, we are excited to talk to Artur Kuczmowski, the Senior Partner at Thompson&Stein, regarding how Poland is getting over the issues resulting from the pandemic, his thoughts on stablecoins, and the biggest challenge of blockchain technology.

Nooor Talks, Artur Kuczmowski, five questions, five answers. Here we go!

1. We are all facing the challenges that the pandemic has exposed. How is the economy of Poland tackling the situation, what actions can be helpful to keep the economy on track? 

Well… Polish government has allocated 1.5 billion zlotys to help entrepreneurs during the current economic slowdown. That’s a great assistance to entrepreneurs. The government focused primarily on protecting job and maintaining liquidity. Entrepreneurs have been exempted from social security tax and can receive a subsidy (of 5 thousand zloty), fully redeemable. What’s more, Polish Development Fund in cooperation with banks created a revolutionary program. Its aim is to help companies maintain liquidity during the coronavirus pandemic. By using data from tax authorities, all data processing has been automated and the application process takes only 48 hours.

2. As you are working with blockchain related projects, please share some insights on the state of the industry in Poland and perhaps Estonia: focus, growth trends, risks. 

Many cryptocurrency exchanges and blockchain companies originate from Poland, which may give the illusion that we are leading in this industry. Well… we are not. However, Polish government is working to introduce a simple joint stock company, which will definitely facilitate the tokenization of companies. The law in Estonia, which I also specialize in, is changing as well. The policy of granting the license to trade cryptocurrency has been tightened. In the future, they want to make sure that companies, which operate in virtual space, are more involved in the Estonian society. This will lead to the disappearance of many blockchain companies from Estonia, but the ones which are the most credible will stay.

3. What can be your personal feedback regarding stablecoins? Can they possibly fix the broken economy of today? 

Personally, I’m a big fan of stablecoins. Last year, we even participated in its emission. But there is always the question of its reliability. We, as a law firm, offer stablecoin audit services to make sure that the number of tokens in circulation actually correspond to their amount expressed in fiat currencies. 

4. The blockchain space is growing, we see the rise of new use cases every day. What is the most exciting thing about the technology you can consider and what are the biggest challenges we still face today? 

From my perspective, the biggest challenge is still the turbulent relationship between traditional banking and entrepreneurs operating in the cryptocurrency industry. Rearrangement of these relations would lead to ensuring credibility of blockchain enterprises by providing them an access to reliable bank accounts. 

From my point of view, credibility is the most exciting thing about the technology. The impossibility of falsifying the information opens up the certainty of economic turnover. 

5. We are happy to see you as a part of our ChainPoint family, thank you very much for sharing your expertise last year at ChainPoint 19 in Armenia. As we are planning for the next conference, it will be great to get feedback on what you liked most about ChainPoint and where it can be improved. Also what are your expectations for the next event?  

I primarily hope that ChainPoint 2020 will take place and we have a chance to meet again. It is a great project which hosts many specialists from all over the world. It is an honor for me to be part of it. What makes your conference stand out is the participation of government representatives. I have a fondness for the ChainPoint 19, because our cooperation began there. I hope that our law firm Thompson&Stein and Nooor will undertake many new projects together.

Stay tuned for the next interviews with the industry leaders, that will give you insights on the state of the blockchain and crypto space.


Noooring the month #vol.Jan

Behind every successful man, there is a strong woman. Behind closed curtains, there is always a bunch of effort and sleepless nights. Behind every president, there is a little child who believes in his dream. Behind any existing organization, there is a whole team, working, laughing, making the difference every single day, in hopes that by every tiny step forward, there is a change which is patiently waiting around the corner.

Nooor” Armenian Blockchain Association is an office full of bright ideas, serious meetings and fruitful discussions! And if you think that non-for-profit organizations don’t usually work that much, you’re hella wrong! Planning, strategies, calls, interviews, deadlines, and much- much more!

If you have ever wondered, how does everything work inside of Nooor, we are here to launch the  #noooringthemonth – a monthly overview, which will keep you updated on the latest news and accomplishments of ours, so you’ll become a silent witness of our incredible journey on becoming the next global blockchain hub!

If we are the face of the blockchain technology in the region we need to be as transparent as it is possible, so you will know the information not from the third party media, but from a third-party insider. Seems as it is the same now, but trust me, you will feel the difference 😀

Nooor is going global

If you have spent your January relaxed, with no stress, busy with planning the year that we have ahead, Nooor was working more than ever! No, not working more, but working wider!

  • Nooor had established good relations with several organizations, as well as service providers all around the globe!
  • Covered the world map in different directions; from Africa to South America, from Australia to Europe and much more!

If you are not that good at geography, you have a one in a million chance to learn geography with Nooor, we’ve got you covered, mate! *Stay tuned for more y’all! *

Nooor Connects

On the 28-29th of January, the “Nooor” Armenian Blockchain Association held meetings between the founder and CEO of the US-based TurboChains company – Ralph Liu, together with his tech team from China, and the Armenian representatives of the banking and IT Industries. The discussion began with a presentation of the TurboPay application and followed with possible future partnership talks.

Nooor in numbers

Hours spent on calls – 19.5

Negotiations initiated – 43

Signed MOUs with Blockchain Associations – 10

Well, with a January like this, it is almost impossible to imagine the workload that February will bring for us! Bearing in mind that this is the shortest month we have ahead, we are willing to achieve all of our goals, and from now on, we will keep you monthly updated!

Nooor Mining

Բլոկչեյն. մայնինգ

Ինչպե՞ս է աշխատում բլոկչեյնը, ովքեր են ներգրավված համակարգում, և ինչու արժե վստահել համակարգին:

Այս ոլորտին ծանոթանալու և ավելին իմանալու համար  ներկայացնում ենք ուսուցողական հրապարակումների շարք, որ կօգնեն ձեռք բերել բլոկչեյնի մասին հիմնային գիտելիքներ ՝ ծանոթանալով նաև դրա առանձնահատկություններին:

Ներկայացնում ենք այս շարքից երկրորդը՝ մայնինգի սկզբունքների և դերի վերաբերյալ:

Շնորհակալություն ենք հայտնում Բուն TV-ին տեսանյութի համար:

Առանց միջնորդների համակարգ

Քանի որ բլոկչեյնում երկու կողմերի համագործակցության ժամանակ երրորդ կողմին փոխարինում է համակարգչային կոդը, և քանի որ բլոկչեյնի հիմքում կրիպտոգրաֆիկ ապացույցի գաղափարն է, երբ փոխանցումի իսկությունը հաստատում է ոչ թե որևէ ֆինանսական կառույց, այլ մաթեմատիկական ապացույցը, իսկ այդ մաթեմատիկական խնդիրը շատ բարդ է լուծել, բլոկչեյնում գործ ունենք ահռելի համակարգչային հաշվողական հզորության հետ:

Բարդ խնդիրը

Ամբողջ համակարգը կառուցված է կոնսենսուսի` համաձայնության, սկզբունքի վրա: Որպեսզի բլոկչեյնում փոխանցում կատարվի, կամ փոխանցումների բլոկը ավելացվի ընդհանուր բլոկչեյնին, անհրաժեշտ է, որ համակարգը համաձայնության գա, որ այդ բլոկը բավարարում է որոշակի պահանջների: Այսօրվա համակարգիչները վայրկյանում միլիոնավոր, իսկ մասնագիտացված հաշվողական սարքերը նույնիսկ տասնյակ տրիլիոն անգամ, կարողանում են տվյալների բազմության նկատմամբ կիրառել հեշ ֆունկցիան և պատասխան ստանալ: Բայց բլոկչեյնում ամեն պատասխան չէ, որ բավարար է: Անհրաժեշտ է, որ արդյունքում ստացվող հեշը փոքր կամ հավասար լինի համակարգի թելադրած թիրախային հեշից` 64 նիշանոց հեքսադեցիմալ կոդից: Եվ այստեղ է, որ պետք է իսկապես մեծ հաշվողական հզորություն ունենալ:


Բիթքոինի կոնսենսուսը կոչվում է proof-of-work, կամ կատարված աշխատանքի ապացույց: Այն այդպես է կոչվում, քանի որ մաթեմատիկական բարդ խնդրի լուծումը կարելի է գտնել միայն շատ փորձերի արդյունքում` տեղադրելով որոշակի փոփոխականի արժեք, կիրառելով հեշ ֆունկցիան, անհաջողության դեպքում նորից կիրառելով, և այսպես շարունակ: Բլոկի իսկության կրիպտոգրաֆիկ ապացույցը գտնելու համար աշխատում են հազարավոր մայներների համակարգիչներ: Նրանք մրցում են միմյանց հետ` առաջինը լուծումը գտնելու համար: Հետևաբար` որքան այդ հաշվողական հզորությունը մեծ, այնքան համակարգն ավելի ապահով է (անբարեխիղճ մասնակիցը պետք է մրցի ավել մարդկանց դեմ):


Բիթքոինի բլոկչեյնում առաջ բերվեց մասնակիցներին խրախուսելու գաղափարը: Ի սկզբանե խնդիրը ճիշտ լուծած նոդը ստանում էր 50 բիթքոին պարգևատրում: 4 տարին մեկ այս թիվը կիսվում է, և այժմ կազմում է 12.5 բիթքոին: Այս պարգևատրումը նաև էմիսիայի պրոցեսն է` նոր բիթքոինները շրջանառության մեջ մտնելը: Այս գործընթացը մարդիկ նմանեցրել են ոսկու արդյունահանմանը և այստեղից էլ ծնվել է «մայնինգ» անվանումը:

Անվտանգության գինը

Մայնինգը, ի սկզբանե նպատակ ունենալով ցանցի աշխատունակությունն ու անվտանգությունը ապահովելու, կրիպտոարժույթների գնի վերելքի հետ միասին, մարդկանց որոշ մասի կողմից սկսեց դիտվել` որպես շահավետ բիզնես: Քանի որ համակարգիչների հզորանալուն զուգահեռ համակարգը համապատասխանեցնում է խնդրի բարդությունը, և հետագայում ստեղծվեցին մայնինգի համար նախատեսված մասնագիտացված սարքեր, մայներները միայնակ չկարողացան շարունակել պայքարը, և սկսեցին միավորվել «փուլերի» (խմբեր) մեջ:

Ամբողջ աշխարհում մայնինգն ընդունեց արդյունաբերական մասշտաբներ, ինչը մի կողմից շատ անվտանգ է դարձնում համակարգը, մյուս կողմից առաջ է բերում նոր խնդիրներ, քանի որ այս քանակությամբ համակարգչային ռեսուրսները չափազանց մեծ էլեկտրաէներգիայի ծավալ են պահանջում:

Միայն երկու հիմնական կրիպտոարժույթների մայնինգն այսօր ծախսում է տարեկան 92 ՏՎտ/ժ էլեկտրաէներգիա: Այս թիվն ավելին է, քան աշխարհի 162 երկրի տարեկան ծախսը:

Այսպիսով, մայնինգն առաջ բերեց մի ամբողջ տնտեսություն և մայնինգն, ըստ երևույթի,դարձավ բլոկչեյնում գումար վաստակելու առաջին և ամենահասարակ միջոցը:


Բլոկչեյն տեխնոլոգիայի սկզբունքների ու առանձնահատկությունների մասին տեղեկություն ստանալու համար հետևեք մեր բլոգին և սոցիալական հարթակներում թարմացումներին:

Ինչ է բլոկչեյնը

Ի՞նչ է բլոկչեյնը. ներածություն

Ի՞նչ է բլոկչեյնը, ինչպե՞ս է այն աշխատում, ի՞նչ կիրառություններ ունի… սրանք հարցեր են, որոնք ակտուալ են դարձել վերջին ժամանակներում: Բլոկչեյնի կամ դրա կիրառություններից ամենատարածվածի՝ կրիպտոարժույթների շուրջ տարածված տեղեկատվական ալիքը հետաքրքրել է շատերին:
Այս ոլորտին ծանոթանալու և ավելին իմանալու համար  ներկայացնում ենք ուսուցողական հրապարակումների շարք, որ կօգնեն ձեռք բերել բլոկչեյնի մասին հիմնային գիտելիքներ ՝ ծանոթանալով նաև դրա առանձնահատկություններին:

Ներկայացնում ենք այս շարքից առաջինը՝ ներածություն բլոկչեյն տեխնոլոգիաների վերաբերյալ:

Շնորհակալություն ենք հայտնում Բուն TV-ին համագործակցության և ուսուցողական տեսանյութի համար:

Ի՞նչ է բլոկչեյնը

Բլոկչեյնը տվյալների բաշխված ապակենտրոնացված ռեգիստր է: Ցանցի բոլոր մասնակիցները, որոնք կոչվում են նոդեր կամ հանգույցներ, միասին տիրապետում են ցանցում առկա միևնույն տվյալներին: Այդ տվյալների նկատմամբ չկա կենտրոնական վերահսկող մարմին՝ ի տարբերություն մյուս` տվյալները պահելու ավանդական եղանակների, որտեղ դրանց տնօրինողն ունի տվյալները փոփոխելու հնարավորություն:

Ամեն ինչ սկսվեց 2008թ-ի նոյեմբերին, երբ ինտերնետում հրապարակվեց մի աշխատություն, որը կարելի է դիտարկել որպես գիտական թեզ, որն առաջարկում էր ստեղծել առանց միջնորդների աշխատող էլեկտրոնային վճարման համակարգ: Ինչպես այսօր, այն ժամանակ ևս օնլայն առևտուրը կախված էր ֆինանսական հաստատություններից, որոնք պահանջում են որոշակի միջնորդավճար դրամական փոխանցումներն իրականացնելու համար:

Երբեմն փոխանցված գումարի վերադարձի կարիք է լինում: Օրինակ, երբ երկու կողմերը պայմանավորվում են ապրանքի վաճառքի վերաբերյալ, բայց այն չի առաքվում, վճարող կողմը կարող է բանկից պահանջել վճարած գումարի հետկանչ: Այդ պոտենցիալ հետկանչի գործընթացի հետ կապված ծախսերը թանկացնում են միջնորդավճարը, որն իր հերթին անիմաստ է դարձնում փոքր ծավալի փոխանցումները:

Այնուամենայնիվ, միջնորդ հաստատությունները կարևոր դեր են կատարում վճարման գործընթացում. նրանք կանխում են այսպես կոչված «կրկնակի ծախսը»:
Ի՞նչ է սա նշանակում: Էլեկտրոնային տիրույթում գումարը թվային որոշակի արտահայտություն է, ինչն ինքնին համակարգչային կոդ է, որը հնարավոր է հեշտությամբ կրկնօրինակել: Այսինքն, կարելի է մեկին փոխանցում կատարել, հետո կրկնօրինակել կոդը, կրկնապատկել բալանսը և նույն փոխանցումը կատարել այլ մարդու: Այստեղ է, որ կարևորվում է ֆինանսական միջնորդների դերը, ովքեր կանխում են նման «կրկնակի ծախսի» խնդիրը:

Եվ այս թեզում առաջարկվում էր ստեղծել մի վճարման համակարգ, որ կաշխատեր առանց միջնորդների, բայց փոխարենը կունենար մի մեխանիզմ, որը կվերահսկեր այս «կրկնակի ծախսի» խնդիրը: Կարելի է ասել, որ խնդիր էր դրված ունենալու էլեկտրոնային կանխիկ փողի նմանակում, քանի որ կանխիկ առևտրի պարագայում գործընթացը վերահսկելու կարիք չկա: Պիտի ստեղծվեր մի համակարգ, որը կաշխատեր` հիմնվելով ոչ թե երրորդ կողմի վերահսկողության վրա, այլ կառուցվածքով կլիներ այնպիսին, որ անհնար լիներ որևէ մանիպուլյացիաներ կատարել արժույթի հետ:

Այսպես ստեղծվեց բիթքոինը` բլոկչեյնի առաջին և ամենատարածված կիրառությունը, որի մասին պատկերացումները վաղուց կային` որպես թվային տիրույթում գործող ունիվերսալ արժույթ , բայց դա հնարավոր եղավ իրագործել միայն բլոկչեյնի ի հայտ գալով:

Blockchain diagram nooor


Բլոկչեյն տեխնոլոգիայի սկզբունքների ու առանձնահատկությունների մասին տեղեկություն ստանալու համար հետևեք մեր բլոգին և սոցիալական հարթակներում թարմացումներին:

Nadya the Challenger

The Blockchain Challenger – իսկական մարտահրավեր երիտասարդների համար

The Challengers

Արդեն երկու շաբաթ է՝ բլոկչեյնի ու ձեռնարկատիրության վերաբերյալ քննարկումներն ու պրակտիկ աշխատանքները գրավել են մի խումբ 14-ից 25 տարեկան երիտասարդների ուշադրությունն ու առօրյան: Նրանք հանդիպում են շաբաթական երկու անգամ, անդրադառնում ոլորտին ամենատարբեր ուղղություններով, ստանում նոր ու հետաքրքիր առաջադրանքներ, ինչպես նաև ձևավորում սեփական բիզնես գաղափարները: Յուրաքանչյուր հանդիպումը նոր մարտահրավեր է նրանց համար, և իզուր չէ, որ դասընթացը, որի շրջանակում ընթանում են հանդիպումները, կոչվում է  The Blockchain Challenger: Այն նախաձեռնել և իրականացնում է Nooor Բլոկչեյնի հայկական ասոցիացիան:

Ծրագրի մեկնարկը տրվել է օգոստոսի 22-ին և նախատեսում է ավելի քան 20 մոդուլ, որոնք ամփոփում են տարբեր հետաքրքիր թեմաներ՝ բլոկչեյն, ICO-ներ, ստարթափներ, ինչպես նաև ծրագրերի ներկայացման, մոդելավորման, պրակտիկ և ճկուն գործիքների կիրառման հմտություններ և շատ ու շատ այլ կարևոր նյութեր:

The Challengers

Ծրագրի մասնակիցներն արդեն հասցրել են նոր հմտություններ ու փորձառություն ձեռք բերել. միմյանց մարտահրավերներ են նետում, ստացած գիտելիքները պրակտիկ գործողություններ են դառնում: Դերային խաղերը, սեփական բիզնես նախագծերի ու ստարթափների մշակելը, քննարկելն ու ներկայացնելը դարձել է սիրելի զբաղմունք: Այս ամենը նրանց օգնում է բացահայտել և զարգացնել ուժեղ կողմերը , ինչպես նաև հասկանալու, թե բիզնես պրոցեսի որ օղակին են իրենք ավելի համապատասխան ու ինչ հմտություններ են անհրաժեշտ ցանկալի գործով զբաղվելու համար:  

The Blockchain Challenger-ը նույնիսկ հասցրել է ընդլայնել շատերի ընկալումն ու վերաբերմունքը մասնագիտության ընտրության,  ապագա անելիքների և ծրագրերի վերաբերյալ:

Օրինակ՝ մասնակիցներից Նադյա Հովսեփյանը այս տարի է ավարտել Ռուս-հայկական սլավոնական համալսարանը՝ ստանալով հումանիտար կրթություն: Նա երբեք չի սիրել ֆինանսների ոլորտը՝ չնայած տնտեսագետ ծնողների հորդորներին: Բլոկչեյն տեխնոլոգիայի զարգացման ու տարբեր կիրառությունների մասին նոր գիտելիքների ու ուսումնասիրությունների արդյունքում նրան գրավել է այս ոլորտը: Հիմա Նադյան մեծ ոգևորությամբ է պատմում կրիպտոարժույթների մասին, որ իր մեջ հետաքրքրություն ծնեցին տնտեսագիտության հանդեպ: Նա նաև նոր գաղափարներ է քննարկում բլոկչեյնի տարբեր կիրառությունների վերաբերյալ՝ անկախ ոլորտից: Այսպիսով, հիմա համոզվել է, որ հումանիտար կրթությունը չի սահմանափակում իրեն ու որոշել է շարունակել ուսումնասիրությունները՝ ոլորտում կրթվելու ու զարգանալու նպատակով:

Nooor-ի ձեռնարկատիրական ծրագրերի ղեկավար Աշոտ Խուդգարյանը գոհ է ծրագրի ընթացքից և  տեսանելի արդյունքներից: «Աշխատելով բազմաթիվ ստարտափների հետ, սկսեցինք նկատել կրկնվող խնդիրներ և բացեր, որոնք հիմնականում կապված են ընդհանուր բիզնես գիտելիքների և ռազմավարության հետ։
Արդյունքում առաջացավ միտք՝ ստեղծել մեկ ամիս տևողությամբ ինտենսիվ ծրագիր, որի ընթացքում մասնակիցների մոտ կզարգանան խնդիրներ լուծելու, գրագետ ձևակերպումներ անելու և այդ ամենը ներկայացնելու հմտությություններ, , ձեռք բերել պրակտիկ, անհրաժեշտ և կիրառելի գիտելիքներ: Առաջին մի քանի դասերը ցույց տվեցին, որ մասնակիցների մոտ կա մեծ հետաքրքրություն և եռանդ, ինչպես նաև թարմ և հետաքրքիր մոտեցումներ այս կամ այն խնդրի վերաբերյալ: Ծրագրի ավարտին մեր մասնակիցները հնարավորություն կունենան և պատրաստ կլինեն ներգրավվելու հայաստանյան ՏՏ ոլորտի մի շարք ընկերություններում և նախագծերում և իրականացնել հետաքրքիր ծրագրեր: Դրա համար ստեղծվել են անհրաժեշտ նախադրյալներ ու պայմաններ»,- նշում է նա:

Նշենք, որ The Blockchain Challenger-ի մասնակիցները օգոստոսի 9-ից 12-ը կայացած ԵԵՊ Հայաստանի կոնֆերանսի ընթացքում ընտրված 16 լավագույն երիտասարդներն են, ովքեր մեծ հետաքրքրություն և ակտիվություն էին ցուցաբերել համաժողովի ընթացքում՝ բլոկչեյն տեխնոլոգիաների վերաբերյալ: Nooor-ը հանդիսանում էր միջոցառման հովանավոր և գործընկեր:

Ի՞նչ սպասել կրիպտոարժույթների շուկայից

Ո՞րն է ճիշտ ժամանակը կրիպտոարժույթներում ներդրում կատարելու կամ դրանք փոխարկելու համար, ու առհասարակ՝ ինչպե՞ս է ձևավորվում վերջիններիս գինը: Սրանք ոլորտով հետաքրքրվողների թոփ հարցերից մի քանիսն են, որոնց անդրադառնալով՝ մասնագետները պարզաբանում են շուկայի ներկայիս իրավիճակն ու տալիս կանխատեսումներ: Ներկայացնենք ավելի մանրամասն:

Վերջին շրջանում կարող էինք արձանագրել, որ  հիմնական կրիպտոարժույթների գները քիչ թե շատ սկսել են կարգավորվել` տատանվելով գրեթե նույն միջակայքում: Սակայն բացառություն է կազմում այժմ շուկայի երկրորդ ամենամեծ կապիտալով կրիպտոարժույթը՝ Էթերիումը, որը վերջերս երկու շաբաթվա ընթացքում կրկնակի արժեզրկվեց: Այս հատկանշական դեպքի հիմնական պատճառը, թերևս, վերջին մեկ տարվա ընթացքում Էթերիումի հարթակի միջոցով, դոլարային արտահայտությամբ, հարյուրավոր միլիոններ հավաքագրած ICO նախագծերն են: Վերջիններս սկսել են վաճառքի հանել իրենց ներգրաված Էթերները` բարձրացնելով առաջարկը շուկայում: Պետք է նշել, որ 2018 թվականի սկզբից Էթերն արժեզրկվել է համարյա 6 անգամ:

Սպասողական վիճակը շուկայում

Իրադրությունը դիտարկենք Բիթքոինի վերաբերյալ:

Այս հարցի շուրջ պարզաբանումներ է տվել և տեսակետ հայտնել Double Sirius Capital   մասնավոր ներդրումային ֆոնդի համահիմնադիր Արթուր Էոլյանը:

Ըստ Էոլյանի, եթե SEC-ի (U.S. Securities and Exchange Commission – ԱՄՆ արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողով) կողմից ընդունվի և խրախուսվի բիթքոինի ETF-երը (Exchange Traded Fund – բորսաներում վաճառվող ներդրումային ֆոնդ) և այն հասանելի դառնա  բոլոր ցանկացողների համար, ապա կրիպտոարժութային շուկան շատ արագ տեմպերով կաճի, մասնավորապես բիթքոինը, որին կհետևեն մյուս արժույթները, ինչպես դա տեղի ունեցավ, երբ թույլատրվեց բիթքոինի ֆյուչերսը:

«Ամեն անգամ, երբ SEC-ը մերժում է հերթական որևէ դիմում ETF-ի վերաբերյալ, բիթքոինի գինը համապատասխանաբար անկում է ապրում: Թեև բոլորը հասկանում են, որ հանձնաժողով ներկայացվում են մեծ քանակով այդպիսի դիմումներ, և որ դրանցից շատերի  հետևում քիչ հայտնի ընկերություններ են կանգնած, և ի սկզբանե պարզ է, որ նրանց դիմումները չեն բավարարվի, այնուամենայնիվ, շուկան բավականաչափ զգայուն է և այդպես է արձագանքում այս իրադարձություններին»,- նշում է փորձագետը:

Նշենք, որ օրերս, ԱՄՆ արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովը հայտարարություն է տարածել այն մասին, որ կվերանայի նախկին դիմումները, և հնարավոր է` որոշները բավարարվեն: Մերժման պարագայում հաջորդ այդպիսի դիմումները հնարավոր կլինի ներկայացնել միայն մյուս տարի:

Ինչ վերաբերում է այլընտրանքային թոքեններին` ալտքոիններին, կարելի է ասել, որ ամբողջ շուկան նույնպես աճելու է, պարզապես որոշներն ավելի արագ քան մյուսները: Հայտնի քոիններից կարելի է նշել էթերիումը (ETH), որի գնաճն, ըստ կանխատեսումների, բավականին բարձր է լինելու:

Կա ևս մի հարց, որ հետաքրքրում է շատերին:

Ինչպե՞ս է ձևավորվում կրիպտոարժույթի գինը

Ինչպես ցանկացած ապրանքի դեպքում, այնպես էլ կրիպտոարժույթի գինը որոշվում է համապատասխան առաջարկի ու պահանջարկի հարաբերությունով: Այստեղ, ի տարբերություն ավանդական արժույթների, չկան գինը կարգավորելու հստակ մեխանիզմներ, ինչպես օրինակ դրամավարկային քաղաքականությունը: Այլ կերպ ասած, կրիպտոարժույթն արժե այնքան, որքան դրա համար պատրաստ է վճարել գոնե մեկ գնորդ:

Իհարկե, բացի առաջարկից և պահանջարկից, կրիպտոարժույթի գնի վրա ազդեցություն ունի դրա շուրջ ձևավորվող աղմուկը: Մասնավորապես, մարդիկ շուկայում առաջնորդվում են սպասումներով: Եթե նրանք սպասում են, որ կրիպտոարժույթի գինը որևէ պատճառով աճելու է, այն իսկապես աճում է, և հակառակը, բացասական սպասումների պարագայում՝ նվազում է: Նման գնային տատանում տեղի է ունենում, քանի որ գնի աճի սպասումների պարագայում վաճառողները հրաժարվում են վաճառել սպասվածից ցածր գնով, այսպիսով կրճատելով առաջարկը, իսկ գնորդները պատրաստ են գնել ավելի բարձր գնով, հետևաբար` պահանջարկը բարձր է: Նույնը ճիշտ է նաև գնի նվազման վերաբերյալ աղմուկի պարագայում: Եթե վաճառողները ցանկանում են հնարավորինս շուտ «ազատվել» արժեզրկվող ակտիվից, առաջարկը շուկայում մեծանում է, և նրանք պատրաստ են ավելի ցածր գնով լիկվիդացնել իրենց կրիպտոարժույթները: Հետևաբար կրիպտոարժույթի գինը նվազում է:

Բիթքոինի գինն ըստ փուլերի

Բիթքոինը վերը նկարագրածի վառ օրինակն է: Եթե դիտարկենք դրա գնային տատանումը ըստ փուլերի, ապա առաջին փուլ կարելի է համարել  2009-ից 2013 թվականներն ընկած ժամանակահատվածը: 2013 թվականի ապրիլի 1-ին բիթքոինը առաջին անգամ հատեց 100 ԱՄՆ դոլարի շեմը այն պարագայում, երբ տարին սկսվել էր մինչ այդ տևական ժամանակ ստաբիլ համարվող 12 ԱՄՆ դոլար փոխարժեքից: 2013 թվականը հատկանշական էր նաև նոյեմբեր ամսի վերջին 1000 ԱՄՆ դոլարի շեմի հատումով (1 բիթքոինը վաճառվեց 1240 ԱՄՆ դոլար փոխարժեքով): 2013 թվականին բիթքոինի գնի ձևավորման վրա ազդեցություն են ունեցել Կիպրոսի և Չինաստանի հետ կապված իրադարձությունները, բայց սա արդեն այլ պատմություն է:

Բիթքոինի արժեքի տատանման երկրորդ փուլ կարելի է համարել 2014 թվականից  մինչ 2017 թվականի սկիզբ ընկած ժամանակահատվածը: Այս տարիների ընթացքում բիթքոինի գինն աստիճանաբար 1000 ԱՄՆ դոլարից դարձավ գրեթե 200 ԱՄՆ դոլար, իսկ 2017 թվականի հունվար ամսի առաջին օրերին, աստիճանաբար բարձրանալով,  կարողացավ կրկին հատել 1000 ԱՄՆ դոլարի շեմը:

2017 թվականի  աշնանից սկսվեց բիթքոինի երրորդ փուլը, երբ մեծ տարածում գտավ կրիպտոարժութային «տենդը»:  2017 թվականի դեկտեմբերին 1-ին բիթքոինի գինը գրեթե հատեց 20,000 ԱՄՆ դոլարի շեմը` կանգ առնելով 19,783.06 ԱՄՆ դոլար փոխարժեքի վրա: Այդ պահից սկսած` մենք այժմ գտնվում ենք այսպես կոչված շուկայի կոռեկցիա` ճշգրտման, փուլում, երբ գները անկում են ապրում` կարճատև վերելքներով:

Թե ինչքան կլինի բիթքոինի փոխարժեքը 2018 թվականի վերջին, ինչպես նաև 2019-2020 թվականներին, կախված է մի շարք հանգամանքներից, մասնավորապես քաղաքական, ֆինանսա-տնտեսական որոշումններից, շուկայական հարաբերություններից, կրիպտոարժույթների մասսայականացումից և այլն:  Մասնագետների կանխատեսումներն ու վերլուծությունները հույս են տալիս կարծելու, որ շուկան, այնուամենայնիվ, կաճի: Իսկ մեզ մնում է սպասել հետաքրքիր զարգացումների նոր շրջանի: